Mutrikuko Flysch Beltza: Marearen Erritmoan Ezkutatzen den Geologia Gida Osoa

1. Koadernoa: Zergatik da berezia Flysch Beltza?

Espedizioaren abiapuntua zehazteko prozesuan, hasieran Debako mugatik abiatzea pentsatu genuen. Asmo hori baztertu eta Mutrikuko portutik mendebaldera hastea erabaki genuen, estratu zaharrenen segidara zuzenean sartzeko. Eskura dauden erreferentzien arabera, goizeko lanbro artean, 43°18'N, 2°23'W inguruan kokatuta, kilometro eta erdi inguruko kostalde-zerrenda iluna zabaltzen da gure aurrean. Kretazeo Beheko (Albiar-Aptiar garaiko) eraketa geologiko hauek Zumaia eta Debakoak baino 40-50 milioi urte zaharragoak dira, eta Lurraren historiaren kapitulu ezezagunago bat erakusten dute.

Natura 2000 sarearen barruan babestutako ingurune honetan, Euskal Kostaldeko Geoparkea osatzen duten harribitxi ezkutuak aztertzeko aukera dugu. Arroka hauen ezaugarri optikoak etengabe aldatzen dira ingurumen-baldintzen arabera. Lutita beltzen kolorearen intentsitatea aldatu egiten da hezetasunaren eraginez; euri-jasen ondoren edo itsasoak busti berri dituenean askoz ilunagoak eta xehetasun handiagokoak agertzen dira, egitura sedimentario finenak agerian utziz.

2. Koadernoa: Marearen Erritmoa eta Segurtasuna

Mundu geologiko hau itsasgora denean erabat desagertzen da ur azpian. Segurtasun-protokoloa ezartzeko, itsasbeheraren taulak aztertu ondoren, ibilbidea soilik marea beherantz doanean egitea finkatu zen. Itsasgorak itsaslabarraren kontra harrapatzeko arriskua erabat ekidin behar da landa-lanean. Zazpi Hondartzetako kala ezkutuetara oinez sartu ahal izateko, marea-koefizientea 85 ingurukoa edo handiagoa izatea gomendatzen da, eta ibilbidea itsasbehera puntua baino 120-150 minutu lehenago hasi behar da.

Sarbide segurua udaberriko eta udazkeneko marea bizietan soilik bermatzen da; gainerako egunetan urak ez du nahikoa atzera egiten itsaslabarren oinarrira iristeko. Joseba Palenzuela Mutrikuko alkateak tokiko ingurumen-kudeaketan gogorarazi ohi duen moduan, kostaldeko dinamika naturalak errespetatzea eta arriskuak ondo neurtzea ezinbestekoa da ondare hau modu seguruan arakatzeko.

Abisua: Marea-koefiziente altua izan arren, ipar-mendebaldeko hondoko itsasoak (2 metro inguruko edo hortik gorako olatuek) ibilbidea ezinezko eta arriskutsu bihur dezake.

3. Koadernoa: Estratuen Analisia eta Interpretazioa

Lutita ilunen eta hareharrien arteko muga zehatzak identifikatzeko, hasierako behaketa orokorraren ondoren, lupa geologiko bidezko azterketa xehera pasatzea erabaki zen. Geruzen arteko trantsizio mikroskopikoak aztertzeak ingurune sedimentarioaren aldaketak ulertzen laguntzen du. Eremu honetan, septaria noduluen diametroa 15 eta 40 zentimetro artekoa izaten da. Egitura esferiko hauek deshidratazio prozesuen bidez sortutako pitzadura bereziak erakusten dituzte barnealdean, mineralizazio sekundarioz beteak.

Begi hutsez makrofosilak eta egitura sedimentarioak identifikatu ditzakegun arren, eremu honetako mikropaleontologia zehatzak azterketa espezializatua eskatzen du ezinbestean. Muga zientifiko hori onartuta, landa-lanean egitura handiagoen patroietan eta deformazio tektonikoetan zentratzen gara. Geruzen inklinazio tektonikoa 35 eta 45 gradu artekoa da ipar-mendebalderantz, iraganeko indar tektonikoen norabidea argi markatuz.

Ondorio nagusia: Estratuen 35-45 gradu inguruko inklinazioak higadura diferentziala errazten du, hareharri gogorrak gailur gisa utziz eta lutita bigunak azkarrago higatuz.

4. Koadernoa: Ekaitzaren Aztarnak eta Fosilak

Kresalaren usaina eta ipar-mendebaldeko haizearen norabidea aurkikuntza geologikoekin nahasten dira itsaslabarren oinean. Fosilak bilatzeko estrategia gisa, itsasoak garbitutako estratu finkoen gainazaletan zentratu ginen. Higadurak amoniteen inpresioak modu naturalean azaleratzen dituen guneak identifikatzea da gakoa, arroka hautsi gabe behatzeko aukera ematen baitu.

Harri ilun hauek iraganeko itsaspeko ekaitzen erregistro zehatza gordetzen dute. Turbidita-geruzen lodiera 5 eta 20 zentimetro artekoa da, antzinako itsaspeko luizi bakoitzaren indarraren arabera. Geruza horien artean, Zoophycos eta Chondrites motako iknofosilak —zizareen antzeko izakien arrastoak— 2-3 milimetro inguruko diametroko hodietan agertzen dira, oxigeno gutxiko itsas hondo zaharretako bizitzaren lekuko isil gisa.

5. Koadernoa: Zure Espedizioa Planifikatzeko Gida Praktikoa

Ekipamenduaren hautaketa prozesuan, ibilbidearen zailtasun teknikoa ebaluatu ondoren, orkatila ondo eusten duten eta zola irristagaitza duten mendiko oinetakoak ezinbestekotzat jo ziren. Alga berdez estalitako arrokak oso labainkorrak dira, eta urrats bakoitza ondo finkatu behar da. Ibilbide osoak hiru ordu eta erdi eta lau ordu inguru irauten du, argazkiak ateratzeko eta geologia behatzeko geldialdiak barne.

Aholkua: 10x edo 20x inguruko handipena duen lupa geologikoa beharrezkoa da hareharrietako kuartzo aleak eta mikrofosilak behar bezala ikusteko.

Zure azterketa egiteko, jarraitu udazkeneko marea bizi batean oinarritutako adibide praktiko hau:

1. 1. Urratsa: Egiaztatu marea-taula ofiziala eta aukeratu 80 inguruko edo hortik gorako koefizientea duen egun bat.
2. 2. Urratsa: Kokatu Zazpi Hondartzetako sarbidean itsasbehera puntua baino bi ordu lehenago.
3. 3. Urratsa: Hasi ibilbidea mendebalderantz, 43°18'N, 2°23'W koordenatuen ingurutik, ura atzera doan heinean agerian geratzen diren 5-20 zentimetroko turbidita-geruzak aztertuz.
4. 4. Urratsa: Itsasbeheraren ordua pasatakoan, hasi berehala itzulerako bidea, itsaslabarren oinarriko segurtasun-marra gainditu gabe.