Nautilus Ikasgune Geologikoa: Mutrikuko Historiaurreko Altxorrak

Aurkibidea

• Mutrikuko Flysch Beltza eta Aro Sekundarioa
• Kostaldeko Higadura: Ondare Paleontologikoa Arriskuan
• Jesus M. Narvaez Amasorrainen 30 Urte Inguruko Ibilbidea
• Amoniteak: Duela 120 Milioi Urte Inguruko Itsasoko Erregeak
• Nautilus Ikasgune Geologikoaren Eskaintza Didaktikoa
• Bisita Gidatuak eta Informazio Praktikoa

Mutrikuko Flysch Beltza eta Aro Sekundarioa

Duela 120 milioi urte inguruko itsas hondo anoxikoaren baldintza fisiko-kimikoak aztertzean, argi ikusten da Mutrikuko kostaldeak gordetzen duen altxorraren jatorria. Oxigenorik gabeko ingurune ilun hark materia organikoaren deskonposizioa moteldu zuen, gaur egun ezagutzen dugun erregistro fosil aberatsa ahalbidetuz. Aptiar eta Albiar garaien arteko trantsizioko 10-15 zentimetro inguruko lodierako marga ilunen geruzak ditugu aurrean. Geruza hauek, Flysch beltza bezala ezagutzen direnak, Aro Sekundarioko itsasoaren dinamika ulertzeko ezinbestekoak dira.

Nire landa-koadernoan sarritan azpimarratu dut eraketa honen balio zientifikoa. Itsas hondo hartan metatutako sedimentuek gaur egungo paisaia harrigarria sortu dute, denboraren poderioz eta plaka tektonikoen mugimenduen eraginez azaleratu dena. Geruza bakoitzak garai hartako klima, ozeanoen tenperatura eta bizidunen aniztasuna deskribatzen ditu, liburu geologiko baten orrialdeak balira bezala.

Kostaldeko Higadura: Ondare Paleontologikoa Arriskuan

Itsaslabarraren higadura-tasa nabarmen aldatzen da neguko ipar-mendebaldeko denboraleen maiztasunaren arabera. Dinamika natural honek etengabeko gatazka sortzen du kontserbazioaren eta higaduraren artean. Neguko ekaitzetan 4-5 metro inguruko olatuek itsaslabarraren oinarrian eragindako inpaktu zuzena neurtu dugu. Kolpe mekaniko horiek arroka ahultzen dute, eta urteko zenbait milimetroko higadura naturala gertatzen da, harri-jausiak eragiten dituena.

Indar natural horiek ondare paleontologikoa arrisku bizian jartzen dute. Fosilak itsaslabarretatik erreskatatzeko premia zientifikoa erabatekoa da; bestela, itsasoak berak suntsituko lituzke azaleratu ahala. Olatuen marruskadurak amoniteen oskol fosilizatuak txikitu ditzake egun gutxiren buruan, milioika urteko informazioa betiko ezabatuz.

Abisua: Itsaslabarren inguruko eremuak ezegonkorrak dira. Harri-jausien arriskua dela eta, ezinbestekoa da segurtasun-distantzia mantentzea eta baimenik gabe bilketarik ez egitea.

Jesus M. Narvaez Amasorrainen 30 Urte Inguruko Ibilbidea

Hasieran, fosilak itsaslabarreko paretatik zuzenean mailu geologikoarekin ateratzen saiatu zen Jesus M. Narvaez Amasorrain, baina teknika hori baztertu behar izan zuen. Arbel beltzaren hauskortasunaren ondorioz amoniteak puskatu egiten ziren, erauzketa prozesua bera mehatxu bihurtuz. Porrot horrek metodologia aldatzera bultzatu zuen.

Estrategia berriak pazientzia eta behaketa eskatzen zituen. Abendutik otsailera bitarteko itsasbehera bizietan egindako bilketa-irteerak lehenetsi zituen, itsasoak askatutako noduluak hondartzan bertan jasoz. 30 urte inguruko ahalegin jarraitu horrek Mutrikuko ondarea salbatu du. Gaur egun, Narvaez Bildumak 150 espezie baino gehiago biltzen dituen inbentarioa du, Euskal Herriko bildumarik garrantzitsuenetako bat osatuz.

Landa-laneko ikasgaia: ingurunearen dinamika naturala ulertzea eta errespetatzea eraginkorragoa da indarra erabiltzea baino.

Amoniteak: Duela 120 Milioi Urte Inguruko Itsasoko Erregeak

Bilduman jasotako piezen artean, 2 zentimetro ingurutik hasi eta ia 40 zentimetroko diametroa duten amonite erraldoien aleak nabarmentzen dira. Zefalopodo hauen ezaugarri biologiko eta paleontologikoak harrigarriak dira. Kaltzitaz betetako ganbera fosilizatuen egitura zehatzak aztertzeko aukera ematen dute, animaliaren flotagarritasun-mekanismoak ulertzeko bidea irekiz.

Hala ere, tailerreko prestaketa-prozesuak berebiziko garrantzia du aurkikuntza hauen kontserbazioan. Noduluak tailerrean behar bezala ez lehortzeak fosilaren barneko kaltzita kristalak kaltetzea dakar. Hezetasunaren kontrol zehatza ezinbestekoa da egitura mineralizatuak egonkortzeko. Ikerketa paleontologiko hauek Kretazeo Beheko itsas faunara soilik mugatzen dira, Mutrikuko ebakidura zehatz honetan ez baitago beste garai geologiko batzuetako erregistro jarraiturik.

Nautilus Ikasgune Geologikoaren Eskaintza Didaktikoa

Zentroaren egitura metodologikoa hiru erakusketa-eremutan antolatutako ibilbide didaktiko batean oinarritzen da. Euskal Kostaldeko Museoen Sarearekin duen loturak ikasgunearen funtzio hezitzailea indartzen du, ezagutza zientifikoa herritarrengana hurbilduz. Espazio bakoitzak garai geologiko zehatz bat eta fosilizazio prozesuaren fase ezberdinak azaltzen ditu.

Bisitariak Aranzadi Zientzia Elkarteak prestatutako 15 minutuko ikus-entzunezko azalpena jasotzen du lehenik. Material honek testuinguru egokia eskaintzen du erakusketan murgildu aurretik, Flysch beltzaren eraketa eta amoniteen biologia modu ulergarrian laburbilduz. Dibulgazio zientifikoa eta zorroztasun akademikoa uztartzen dira espazio honetan, ikerketa paleontologikoaren garrantzia azpimarratuz.

Bisita Gidatuak eta Informazio Praktikoa

Landa-lanaren emaitzak bertatik bertara ezagutzeko, apiriletik urrira bitartean antolatzen dira saioak. Ohiko antolaketa-baldintzetan, 45-60 minutu inguruko iraupena duten bisita gidatuak eskaintzen dira, aditu baten eskutik bildumaren sekretuak deskubritzeko aukera emanez. Gehienez 20 pertsona inguruko taldeak osatzen dira, espazioaren edukiera errespetatzeko eta azalpenen kalitatea bermatzeko.

Mutrikuko Turismo Bulegoaren bidez kudeatzen dira erreserbak eta antolaketa logistikoa. 2007 ingurutik aurrera garatutako bisita-egutegiaren bilakaerak erakusten du interes zientifikoa eta turistikoa etengabe hazten ari direla. Joseba Palenzuela alkateak eta Natura 2000 sareak babestutako ingurune honek zaintza eta ezagutza eskatzen ditu, etorkizuneko belaunaldiek ere gure iragan geologikoa aztertzeko aukera izan dezaten.

Aholkua: Udako hilabeteetan eskaera handia izaten denez, bisita gidaturako lekua aldez aurretik erreserbatzea gomendatzen da, bereziki talde handientzat.