Euskal Kostaldeko Geoparkea: Nola Bisitatu Flysch eta Karst Eraketak Mutrikun

Geoparkearen Testuinguru Geologikoa

Arroka-sekuentzia jarraitu batek 110 eta 50 milioi urte arteko historia biltzen du gure kostaldean, gutxi gorabehera. Geruza bakoitzak 10.000 eta 100.000 urte bitarteko tarte geologikoa ordezkatzen du batez beste. Datu horiek irakurtzean, denboraren dimentsioa eta gure planetaren bilakaera ulertzen hasten gara. Geoparkearen mugak zehazteko prozesuan, kudeatzaileek hasieran barnealdeko eremu zabalago bat sartzea aztertu zuten. Azkenean, ideia hori baztertu eta Mutriku, Deba eta Zumaia udalerrietara mugatzea erabaki zen, egitura geologikoaren koherentzia zientifikoa mantentzeko.

Erakundeen arteko lankidetza etengabeari esker, 2010etik eremu hau UNESCOren Munduko Geoparkeen Sarearen parte da. Asier Hilario zuzendari zientifikoaren eta Leire Barriuso kudeatzailearen gidaritzapean, Geogarapen elkarteak kudeatzen du proiektua, ikerketa eta dibulgazioa uztartuz.

Mutrikuko Flysch Beltza eta Ikerketa Zientifikoa

K/T muga eta Maastrichtiar garaiko zikloak mapatzerakoan, ikerlariek laginak hartzeko tarteak egokitu behar izan zituzten. Metrobeteko tarte estandarrak erabili beharrean, 5 zentimetro inguruko mikrolaginketa zehatzera pasa ziren. J. Dinarès-Turell, V. Pujalte eta J. Elorza ikerlariek 2013an saritutako ikerketak argi erakutsi zuen zehaztasun horren beharra, erregistro geologikoaren ñabardura txikienak ere azaleratuz.

Mutrikuko kostaldeko Flysch beltza berezia da oso. Nautilus Ikasgune Geologikoan gordetzen diren amonite fosil handienetako batzuek 50 zentimetro inguruko diametroa gainditzen dute. Landa-lanean gabiltzanean, denbora da gure etsairik handiena; fosil horiek itsasbeherak uzten dituen 3 edo 4 ordu inguruko tarte estuetan soilik atera ahal izan ziren itsaslabarretatik. Fosilen ikusgarritasuna nabarmen aldatzen da neguko denboraleek itsaslabarretako geruzak higatzen dituzten neurrian, urtero aurkikuntza berrietarako leihoak irekiz.

Barnealdeko Karst Paisaia eta Historiaurrea

Kostaldeko Flysch-aren geruza horizontalen aldean, barnealdeko Karst eraketek egitura bertikal eta kaotikoagoa aurkezten dute. Olatz haraneko mendi-ibilbideak diseinatzerakoan, bidezidorrak dolinen (sakongune itxien) ertzetatik bideratu ziren, haien erditik igaro beharrean. Erabaki honek drainatze-sistema karstiko delikatuaren higadura ekiditen du, uraren bide naturalak errespetatuz.

Artadi kantabriarra (Quercus Ilex) 15 zentimetro ingurutik beherako sakonera duten lurzoru karetsuetan hazten da eremu honetan. Zuhaitz hauen sustraiak karstaren arrakaletara egokitzen dira uraren drainatze azkarrari aurre egiteko. San Isidro baselizaren inguruak eta Jentiletxea kobazuloetako historiaurreko aztarnek antzinako giza jardueraren frogak gordetzen dituzte, paisaiaren eta gizakiaren arteko lotura estua erakutsiz.

Gakoa: Karsteko ekosistemak muturreko baldintzetara egokitutako biziraupen-eredu paregabea eskaintzen du, non geologiak zuzenean baldintzatzen duen biologia.

Nola Antolatu Bisita Geoparkean

Itsasoak agintzen du gure kostaldean, eta horrek bisiten antolaketa goitik behera aldatu du. Bisita gidatuen antolatzaileek itsasontzien irteera-ordu finkoak alde batera utzi zituzten. Horren ordez, eguneroko mareen taulen arabera erabat aldatzen den ordutegi dinamiko bat ezarri zuten, ontziek itsaslabarretara segurtasunez hurbiltzeko aukera izan dezaten. Begi Bistan enpresak eta Geoparkeak elkarlanean kudeatzen dituzte itsasoko zein oinezko ibilbideak.

Praktikan, uztailaren erdialdetik abuztuaren amaierara bitarteko goi-denboraldian, itsasoko bisitak 4 edo 6 egun inguru lehenago erreserbatu behar dira. Itsasontzien edukiera 40 bidaiarira mugatuta dago bidaia bakoitzeko, itsasoko segurtasun-arauak zorroztasunez betetzeko. Zumaia Audio Gida APP-aren erabilera gomendatzen da, Bentalekua zein Algorri zentroetarako interpretazio-loturak eskaintzen baititu. Kalitate horren erakusgarri dira TripAdvisor-en Bikaintasun Ziurtagiria eta Basquetour-en Top Euskadi aitorpenak.

Abisua: Itsasbeheraren ordutegia gaizki kalkulatzeak bisitariak kala isolatuetan harrapatuta geratzea eragin dezake.

Mutrikuko Geoparkea Bisitatzeko Prestaketa

• Egiaztatu eguneko mareen taula itsaslabarretara oinez hurbildu aurretik.
• Deskargatu audio-giden aplikazioak estaldurarik gabeko guneetara joan aurretik.
• Erreserbatu itsasoko bisita gidatuak gutxienez 4-6 egun inguru lehenago goi-denboraldian.

Kontserbazioa eta Bisitarien Mugak

Deba-Zumaia bitarteko Biotopo Babestuaren eta Natura 2000 sareko LIC (Garrantzi Komunitarioko Lekua) estatusaren araudiak ezinbestekoak dira ingurune hau zaintzeko. Biotopo Babestuaren araudiak 13 kilometro inguruko kostalde osoan edozein material geologiko (harkaitz zein fosil) biltzea erabat debekatzen du. Joseba Palenzuela Mutrikuko alkateak eta tokiko erakundeek ondare hau belaunaldi berrientzat ukigabe mantentzeko konpromiso irmoa hartu dute.

Babes hori gastronomiara ere hedatzen da. Geogourmet ekimenak hornikuntza-irizpide zorrotzak ezarri zituen: ekoizleek beren osagaiak Geoparkearen udalerrien barruan landu direla frogatu behar dute ziurtagiria lortzeko, benetako trazabilitatea bermatuz. Muga bat badago: Geogourmet ziurtagiria duten produktuen eskuragarritasuna urtaroaren araberakoa da erabat; neguko hilabeteetan zenbait artisau-ekoizlek ez dute salmenta zuzenik eskaintzen. Garapen jasangarria ez da soilik arauak ezartzea, baizik eta tokiko komunitatearen eta ingurune naturalaren arteko oreka errespetatzea.