Garraio Publikoa eta Herribusa Mutrikun

Mutrikuko garraio publikoa ez da ordutegi-zerrenda hutsa. Herriaren maldak, portuko kale estuak, ikastetxeen erritmoa eta eskualdeko loturak batera irakurtzen direnean ulertzen da benetako mapa. Udalaren ikuspegian, oinezkoen segurtasuna eta eguneroko irisgarritasuna ez dira garraioaren osagarriak; sistemaren abiapuntuak dira.

Testuinguru horretan, Joseba Palenzuela alkatearen udal lanak bi galdera praktiko ditu mahai gainean: nola mugitu herrian auto pribatuaren menpekotasuna handitu gabe, eta nola lotu Mutriku Deba, Ondarroa, Bilbo, Donostia edo Lekeitiorekin modu ulergarrian.

Aurkibidea

1. Mutrikuko Mugikortasun Plana eta Oinezkoen Lehentasuna
2. Eskualdeko Loturak: Lurraldebus, Bizkaibus eta Euskotren
3. Herribusa: Funtzionamendua, Ibilbideak eta Bonoak
4. Udalaren Zerbitzu Osagarriak eta Taxiak
5. Zerbitzuaren Mugak eta Azpiegituren Erronkak

Mutrikuko Mugikortasun Plana eta Oinezkoen Lehentasuna

2013ko trafiko planaren logika

2013ko apirilean ezarritako trafiko planak arazo zahar bati heldu zion: portu inguruko kaleek ezin zuten aldi berean aparkaleku zabal, merkataritza sarbide eta oinezkoen pasealeku izan. Hasierako mahai gaineko aukeretako bat zorrotza zen, egoiliarrak ez zirenentzako aparkalekua erabat debekatzea. Merkatarien kexek, ordea, bestelako irtenbide bat ekarri zuten.

Debeku orokorraren ordez, Udalak TAO/OTA sistema eta Fondaberriko txartelaren bidezko antolaketa aukeratu zituen. Konparazioan, bigarren bideak kontrol gehiago eskatzen du, baina herriko jarduera ekonomikoari arnasa ematen dio. Hor dago planaren tonua: ez autoaren aurkako keinua, baizik eta espazio publikoaren erabilera neurtuagoa.

Portu kalea eta zamalanen ordutegia

Portu kaleko oinezkoentzako egokitzapenak eguneroko erabileran du neurria. Ez da nahikoa seinale bat jartzea; zamalanek, ostalaritzak eta bizilagunen joan-etorriek ordutegi argia behar dute. Horregatik, oinezkoentzako gunean zamalanetarako tartea goizeko 08:00etatik 11:30era mugatu zen.

Udako araudiak beste erritmo bat markatzen du. TAO sistema ekainaren 15etik irailaren 15era bitartean aplikatzen da egunero, 10:00etatik 20:00etara. Kostaldeko herri batean, bisitarien sasoia ez da xehetasun turistikoa; mugikortasunaren presio nagusietako bat da.

Ondorio nagusia: Mutrikuko planak ez du espazio publikoa modu abstraktuan antolatzen. Portuko metro bakoitzak erabilera zehatza du, eta arauak erabilera horien arteko marrak argitzeko balio du.

Eskualdeko Loturak: Lurraldebus, Bizkaibus eta Euskotren

Debako geltokia, lotura intermodalaren giltza

Jarraipen-datuek erakusten dute Debako geltokiko tren-autobus transbordoetarako 8 eta 12 minutu arteko tartea uzten dela ordutegi ofizialetan. Tarte hori ez da kasualitatea. Aldundietako teknikariek Euskotrenen iritsierak eta DB03 linearen irteerak uztartzeko lan egin zuten, erabiltzaileak trenetik autobusera lasterka ibili gabe.

Mutrikuk ez du tren geltokirik erdigunean, eta horrek Debako lotura bereziki garrantzitsu bihurtzen du. Herri batzuetan geltokia helmuga da; Mutrikun, geltokia kate baten begia da. Kate horrek huts egiten badu, Donostiarako edo Debabarreneko joan-etorria luzeagoa eta zalantzazkoagoa bihurtzen da.

Lurraldebus, Bizkaibus eta PESAren arteko mapa praktikoa

Lurraldebus sarearen barruan, DB01-DB06 lineek eta DG/UK multzoko loturek eskualdeko mugimendu arrunta egituratzen dute. Eguneroko bidaiarientzat linearen izena baino garrantzitsuagoa da zer gertatzen den lotura-puntuan: zenbat itxaron behar den, azken autobusa zein ordutan doan eta eskola-egunetako eta jaiegunetako maiztasun aldaketak nola irakurtzen diren.

Bizkaibusen 3915 eta 3916 lineek beste norabide bat irekitzen dute, Ondarroa eta Bilbo artekoa. 3916 lineak orduko maiztasuna du lanegunetan, goizeko 06:15ean hasita. PESAren Donostia-Lekeitio zerbitzuak, berriz, kostaldeko ardatza osatzen du, tarteko herriak lotuz.

Aholkua: Eskualde arteko bidaia batean, lehenengo begiratu lotura-puntua eta gero azken helmuga. Mutrikuko erabiltzailearentzat Debako transbordoa edo Ondarroako lotura askotan autobuseko eserlekua bezain erabakigarria da.

Herribusa: Funtzionamendua, Ibilbideak eta Bonoak

Udal zerbitzu txiki baten balioa

Hondartzarako jaitsieraren ibilbidea diseinatzean, udal teknikariek portuko bihurgune estuetako biraketa-erradioak neurtu zituzten. Neurketa horrek erabaki praktiko bat ekarri zuen: dimentsio txikiagoko mikrobus espezifiko bat erabiltzea. Garraio publikoa, hemen, ez da ibilgailu handiagoa jartzea; kaleak ondo irakurtzea da.

2013ko ekainean martxan jarritako Herribusak udal barruko irisgarritasuna hobetu nahi izan zuen, bereziki anbulategira, ikastolara eta udako hondartza ingurura joan behar dutenentzat. Zerbitzu txikia izateak ez dio garrantzirik kentzen. Alderantziz, herri malkartsu batean, azken maldak askotan erabakitzen du pertsona batek zerbitzu publiko batera oinez irits daitekeen ala ez.

Ibilbideak, ordutegi motak eta bonoak

Ibilbide nagusiek eguneroko behar zehatzak jarraitzen dituzte: anbulategia, San Miguel ikastolara egiten diren bi itzuliak eta udako hondartzarako jaitsiera. San Miguel ikastolarako goizeko lehen itzulia 08:45ean hasten da, ikasleen sarrera ordutegiarekin bat egiteko. Horrelako xehetasunek erakusten dute zerbitzua ez dela mapa gainean bakarrik diseinatzen.

Bonoen sistemak erabilera erraztu nahi du. Herribusaren 10 bidaiako bonoak herriko hiru kiosko eta estankotan eros daitezke, udal informazioaren arabera. Aukera horrek ez du aplikazio digitalik behar, eta horrek balio berezia du adineko pertsonentzat edo eguneroko erosketarekin batera txartela hartu nahi dutenentzat.

Udalaren Zerbitzu Osagarriak eta Taxiak

Geltoki finkoa ez denean irtenbiderik onena

Landa-auzoetan, geltoki finko batek ez du beti irisgarritasuna hobetzen. Batzuetan, erabiltzaileak bide bazter seguru batera iritsi behar du, baina etxetik urrun geratzen den seinale batek ez dio asko laguntzen. Horregatik, eskaera bidezko geldialdi malguen sistema ezarri zen: erabiltzaileak gidariari aldez aurretik abisatzen dio, eta geldialdia segurtasunaren arabera egokitzen da.

Politika horrek malgutasuna ematen du, baina ez du zirkulazioaren araua albo batera uzten. Gidariak ezin du edozein lekutan gelditu; ikuspena, bazter-zabalera eta gainerako ibilgailuen mugimendua kontuan hartu behar ditu. Herri txiki batean konfiantzak laguntzen du, baina garraio publikoak konfiantza hori prozedura argiekin sostengatu behar du.

Taxi zerbitzua eta haurren segurtasuna

Herriko taxi zerbitzuek, Ansola, Anton eta Xabi izenekin ezagun direnak, sare publikoaren osagarri lana egiten dute. Bereziki baliagarriak dira osasun hitzorduetan, ordutegi arruntetik kanpoko joan-etorrietan edo auzo sakabanatuetan. Neguko ordutegia urriaren 1etik maiatzaren 31ra bitartean mantentzen denean, taxiak sarritan azken tartea estaltzen du.

Haurren segurtasunak arreta berezia behar du. Haurrak garraiatzeko atxikipen sistemak eskatzeko, zerbitzua 24 ordu lehenago erreserbatu behar da herriko taxilariekin. Neurri sinplea dirudi, baina bidaia egunean inprobisazioa saihesten du.

Abisua: Umeekin bidaiatzean, ez utzi atxikipen sistemaren eskaera azken unera. Taxilariak aurretik jakin behar du zer adin eta neurri inguruko eserlekua beharko den.

Zerbitzuaren Mugak eta Azpiegituren Erronkak

Santa Katalinako obren ondoriozko atzerapenak

Santa Katalinako errepidearen egonkortze lanetan, helburua ez zen soilik bidea konpontzea. Zirkulazioa erabat etetea saihestu behar zen, eta horretarako errei bakarreko pasabide alternatiboa antolatu zen semaforo bidez. Obrek iraun bitartean, semaforoen zikloak 3 minutu ingurukoak izan ziren noranzko bakoitzeko.

Horrelakoetan, garraio publikoak eragin txikiak pilatzen ditu: minutu batzuk geltoki batean, beste batzuk lotura-puntuan, eta erabiltzaileak bere eguna berrantolatu behar izaten du. Natura 2000 bezalako babes-esparruak kontuan hartzen dituen kostaldeko ikuspegian, azpiegitura-lanak ezin dira azkartasun hutsaren arabera neurtu. Segurtasuna, paisaia eta zerbitzuaren jarraitutasuna batera kudeatu behar dira.

Burumendi, geoteknia eta zamalanen muga fisikoak

Burumendiko lur-jausien ondoren, geoteknia azterketek 4 aste inguruko iraupena izan zuten errepidea guztiz ireki aurretik. Denbora hori luzea egin daiteke eguneroko erabiltzailearentzat, baina malda biziko kostaldeko errepide batean lurzoruaren portaera ulertzea ezinbestekoa da. Betelanak eta egonkortze-neurriak ez dira ikusgarriak autobus geltokitik begiratuta, baina ordutegiaren fidagarritasuna haien gainean eraikitzen da.

Zamalanetarako guneen mugek ere eguneroko tentsioa sortzen dute. Portu kalean goizeko tartea zehaztuta dago, baina banaketa-ibilgailuek, ostalariek eta oinezkoek espazio bera partekatzen dute. Kostaldeko eguraldiak eta kale estuek, ordea, erantzun bakarra ez dute uzten.

Muga argi bat badago: Herribusaren hondartzarako udako zerbitzua bertan behera geratzen da itsasgora oso bizietan edo denboraleetan, portuko errepidea urez betetzen denean. Ez da zerbitzuaren akatsa; tokiko geografia eta segurtasuna lehenestea da.

Ondorio nagusia: Mutrikuko garraio publikoa ulertzeko, ordutegia eta lurra batera begiratu behar dira. Autobus linea batek paperean funtziona dezake, baina bihurguneak, mareak eta obrek ematen diote benetako neurria.

Iturriak eta erreferentziak

• Udal mugikortasunaren eta eskualdeko garraioaren informazio praktikoa kontsultatzeko: garraioahobetzen.net.